ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
100
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
[ سال دوازدهم هجرى ] بيان لشكر كشى خالد سوى عراق و صلح حيره در همين سال ابو بكر بخالد بن وليد كه در يمامه بود امر داد كه سوى عراق لشكر كشى كند . گفته شده او بمدينه برگشت و ابو بكر از آنجا او را بعراق فرستاد . او رفت تا به محل بانقيا و باروسما و اليس رسيد و با مردم آن محل صلح نمود كسى كه با او صلح نمود ابن صلوبا بود ده هزار دينار پرداخت اين مال را از مردم گرفت و شرط كرد كه ماليات خسرو ( شاهنشاه ايران ) به حال خود بماند و بشاه ( كسرى ) پرداخت شود . اين جزيه ( ماليات - گزيت ) بهر يك فرد از مردم چهار درهم افتاد . خالد اين جزيره را گرفت و سوى حيره رفت و در آنجا لشكر زد . ( نزديك نجف ) . اشراف و بزرگان حيره باتفاق اياس بن قبيصه طائى نزد او رفتند . در آن هنگام اياس بجاى نعمان بن منذر در حيره امير بود . خالد يكى از دو كار را به آنها پيشنهاد نمود قبول اسلام يا پرداخت جزيه را يا جنگ آنها پرداخت جزيه بر دو كار ديگر ترجيح دادند . نود هزار درهم پرداختند و اين نخستين جزيه ( باج ) در عالم اسلام بود كه از پارسيان ( ايرانيان ) گرفته شده . از حيره و پيرامون آن دريافت شد و صلح بدان مبلغ مقرر گرديد . گفته شده كه ابو بكر به او امر داده بود كه اول ابله ( از ابليوس - نزديك بصره ) را فتح كند . بعياض بن غنم هم نوشت كه سوى عراق لشكر بكشد و اول